به گزارش قمپرس؛ در روز عادی شاید مسئله فقط چند دقیقه معطلی برای ورود، خروج یا رسیدن آسانسور باشد؛ اما در روز حادثه همین محدودیتها معنای دیگری پیدا میکنند.
پارکینگ زائر یکی از بزرگترین ظرفیتهای توقف خودرو در هسته مرکزی قم است. حدود ۲۲۰۰ خودرو میتوانند در سه طبقه زیر زمین این مجموعه قرار بگیرند و براساس آمار منتشرشده، در روزهای پرتردد هزاران خودرو از آن استفاده میکنند.
همین اعداد کافی است تا ایمنی این مجموعه نه یک موضوع داخلی شهرداری، بلکه یک مسئله شهری و حتی مدیریت بحران باشد.
بررسی میدانی قمپرس از دسترسیهای مورد استفاده خودروها، یک پرسش اساسی ایجاد میکند؛ چرا مجموعهای با این ظرفیت بالا، در بهرهبرداری روزمره به تنها مسیر محدود فعلی برای ورود و خروج خودرو وابسته است؟
اگر مسیر دیگری برای خروج اضطراری خودروها وجود دارد، کجاست و چرا مشخص و قابل استفاده عمومی نیست؟ اگر وجود ندارد، چرا برای مجموعهای که بیش از دو هزار خودرو را در سه طبقه زیر زمین جای میدهد، مسیر جایگزین اضطراری پیشبینی یا گشوده نشده است؟
این پرسش در شرایط عادی شاید چندان مهم به نظر نرسد؛ اما کافی است یک خودرو در رمپ اصلی دچار نقص فنی شود، تصادفی رخ دهد یا حریق و دود بخشی از مسیر را از دسترس خارج کند.
آن زمان راه دوم دیگر یک امکان رفاهی نیست؛ میتواند بخشی از مدیریت حادثه باشد.
اگر رمپ بسته شد، مسیر دوم کجاست؟
در یک حادثه احتمالی، نمیتوان سرنوشت یک پارکینگ بزرگ را به عملکرد بدون نقص یک مسیر گره زد.
فرض کنیم خودرویی در مسیر دسترسی از حرکت بایستد. فرض کنیم حریق در نزدیکی رمپ رخ دهد. فرض کنیم بخشی از مسیر به دلیل دود، آبگرفتگی یا عملیات امدادی مسدود شود.
خودروهای دیگر از کجا خارج خواهند شد؟
چرا امکان ایجاد یا فعالسازی دسترسیهای دیگری از بخشهای مختلف مجموعه برای شرایط اضطراری بررسی نشود؟ آیا از نظر سازهای امکان اتصال پارکینگ به معابر پیرامونی وجود دارد؟ آیا چنین مطالعاتی تاکنون انجام شده است؟
انتظار این نیست که درهای اضطراری هر روز برای تردد عادی باز باشند. مطالبه این است که برای شرایط غیرعادی، راه جایگزین واقعی و قابل استفاده وجود داشته باشد.
اگر چنین راهی هماکنون وجود دارد، شهرداری محل و نحوه استفاده از آن در بحران را اعلام کند.
جرثقیل چگونه به خودروی گرفتار میرسد؟
موضوع بعدی به عملیات امدادی برمیگردد.
محدودیت ارتفاع و شکل دسترسی پارکینگهای زیرزمینی طبیعتاً اجازه ورود بسیاری از خودروهای سنگین را نمیدهد. این مسئله بهتنهایی اثباتکننده نقص ایمنی نیست، اما درباره پارکینگ زائر پرسشی کاملاً عملی ایجاد میکند.
اگر خودرویی در عمق پارکینگ واژگون شود، به سازه برخورد کند، در مسیر اصلی از حرکت بایستد یا پس از حادثه امکان جابهجایی عادی آن وجود نداشته باشد، جرثقیل یا خودروی تخصصی امداد چگونه به آن دسترسی پیدا میکند؟
اگر خودروهای سنگین امدادی و جرثقیلهای متعارف به دلیل محدودیت ارتفاع امکان ورود نداشته باشند، آیا تجهیزات تخصصی کمارتفاع برای چنین حوادثی پیشبینی شده است؟
چه کسی این تجهیزات را در اختیار دارد؟
زمان رسیدن آنها به محل چقدر است؟
اگر خودروی حادثهدیده مسیر خروج را نیز مسدود کرده باشد، عملیات آزادسازی مسیر چگونه انجام خواهد شد؟
این پرسشها باید قبل از حادثه پاسخ داشته باشند، نه هنگامی که صدها خودرو پشت یک مسیر مسدودشده متوقف شدهاند.
آتشنشانی باید پاسخ عملیاتی بدهد
در مورد حریق نیز مسئله مشابه است.
طبیعی است که قرار نیست خودروی بزرگ آتشنشانی الزاماً وارد طبقات زیرزمین شود. اما اگر امکان ورود خودروهای عملیاتی وجود ندارد، ساختمان باید از نظر تجهیزات ثابت اطفا، دسترسی آتشنشان، تأمین آب، اعلام حریق و تخلیه دود آنقدر آماده باشد که این محدودیت جبران شود.
از سازمان آتشنشانی قم انتظار میرود روشن و فنی اعلام کند: اگر حریق در طبقه منفی سه رخ دهد، نیروهای عملیاتی از کدام مسیر وارد میشوند؟ تجهیزات را چگونه به محل میرسانند؟ آب مورد نیاز چگونه تأمین میشود؟ اگر مسیر اصلی تحت تأثیر دود یا حادثه قرار گرفته باشد، دسترسی دوم نیروها کجاست؟
یک پاسخ کلی مبنی بر وجود «تجهیزات آتشنشانی» برای مجموعهای با این ظرفیت کافی نیست.
آسانسورهایی که در شلوغی خود به مسئله تبدیل میشوند
بخش دیگری از مسئله به تردد پیاده شهروندان مربوط است.
استفادهکنندگان پارکینگ در ساعات شلوغ با ازدحام در آسانسورها مواجه میشوند و گلایههایی نیز درباره وضعیت تهویه در زمان تراکم مسافر مطرح است. همین موضوع، حتی فارغ از بحث حریق، ارزش بررسی دارد.
وقتی هزاران نفر در طول روز میان سه طبقه زیرزمین و سطح شهر جابهجا میشوند، آسانسور فقط یک وسیله رفاهی نیست؛ بخشی از زنجیره تردد مجموعه است.
ادارهکل استاندارد استان قم باید اعلام کند آسانسورهای این مجموعه آخرین بار چه زمانی بازرسی شدهاند، گواهی معتبر آنها تا چه تاریخی است و آیا ظرفیت، عملکرد و الزامات ایمنی آنها متناسب با میزان استفاده فعلی بررسی شده است یا خیر.
در عین حال باید تأکید کرد که آسانسور معمولی راه فرار از حریق نیست.
اگر حادثهای رخ دهد و آسانسورها از مدار خارج شوند، جمعیتی که در طبقات زیرزمین حضور دارد باید از راههای خروج مستقل و ایمن به سطح برسد. محل، تعداد و ظرفیت این راهها نیز باید برای استفادهکنندگان روشن باشد.
پدافند غیرعامل؛ روز عادی را نبینید، روز بحران را ببینید
موضوع پارکینگ زائر تنها مسئله شهرداری و آتشنشانی نیست.
از مسئولان پدافند غیرعامل و مدیریت بحران استان باید پرسید برای مجموعهای با ۲۲۰۰ خودرو در عمق زمین چه سناریویی نوشته شده است؟
اگر برق قطع شود، اگر یک مسیر اصلی از دسترس خارج شود، اگر همزمان ازدحام جمعیت ایجاد شود، اگر ارتباطات مختل شود یا حادثهای امنیتی ضرورت تخلیه سریع محدوده را ایجاد کند، برنامه چیست؟
پدافند غیرعامل دقیقاً باید نقاطی را ببیند که در روز عادی مشکلی ایجاد نمیکنند اما در روز بحران میتوانند به گلوگاه تبدیل شوند.
وابستگی یک مجموعه بزرگ به دسترسی محدود، خود موضوعی است که ارزش ارزیابی تخصصی دارد.
استاندار قم؛ این پرونده نیازمند بررسی مشترک است
در چنین موضوعی پاسدادن مسئولیت از یک دستگاه به دستگاه دیگر نتیجهای ندارد.
شهرداری بهرهبردار است؛ آتشنشانی مسئولیت تخصصی در حوزه حریق و امداد دارد؛ ادارهکل استاندارد در محدوده تجهیزات مشمول استاندارد مسئول است؛ مدیریت بحران و پدافند غیرعامل نیز باید سناریوی شرایط اضطراری را بررسی کنند.
در نهایت اما هماهنگی این دستگاهها در سطح استان اهمیت دارد.
از استاندار قم انتظار میرود دستور دهد یک بازدید مشترک، فنی و عملیاتی از پارکینگ زائر انجام شود؛ نه یک بازدید تشریفاتی.
در این بررسی، عرض و ارتفاع تمام مسیرهای دسترسی اندازهگیری شود، امکان ورود تجهیزات امدادی مشخص شود، سناریوی جابهجایی یک خودروی ازکارافتاده در طبقات پایین آزمایش شود، تمام خروجهای اضطراری کنترل شوند، سیستم اعلام و اطفای حریق و کنترل دود بهصورت عملی مورد آزمایش قرار گیرد و وضعیت آسانسورها، برق اضطراری و تجهیزات تخلیه آب نیز بررسی شود.
مهمتر از همه، امکان ایجاد یا فعالسازی دسترسی اضطراری دیگری به معابر پیرامونی از نظر فنی بررسی شود.
اگر امکانش وجود دارد، چرا انجام نشود؟
هزینه ایجاد یک مسیر اضطراری را باید در برابر ارزش جان شهروندان و هزاران میلیارد تومان خودرو و سرمایهای سنجید که ممکن است همزمان در این مجموعه قرار داشته باشد.
قبل از آنکه یک گلوگاه به بحران تبدیل شود
قمپرس ادعا نمیکند پارکینگ زائر ناایمن است. صدور چنین حکمی نیازمند بررسی تخصصی نقشهها، تجهیزات و تأییدیههای مجموعه است.
اما آنچه امروز میتوان مطالبه کرد کاملاً روشن است:
چرا مجموعهای با ظرفیت حدود ۲۲۰۰ خودرو باید در بهرهبرداری خودرویی به تنها دسترسی محدود فعلی متکی باشد؟ مسیر جایگزین روز حادثه کجاست؟ اگر خودرویی مسیر را مسدود کرد، تجهیزات تخصصی چگونه وارد میشوند؟ اگر جرثقیلهای معمول امکان ورود ندارند، جایگزین عملیاتی چیست؟ اگر حریق در طبقات پایین رخ دهد، آتشنشانان از کدام مسیر مستقل به کانون حادثه میرسند؟ و اگر آسانسورها از مدار خارج شوند، مردم چگونه از عمق پارکینگ خارج خواهند شد؟
پاسخ این پرسشها را نباید به روز حادثه موکول کرد.
یک پارکینگ ۲۲۰۰ خودرویی در هسته مرکزی قم، فقط محل توقف خودرو نیست؛ یک مجموعه بزرگ زیرزمینی است که ایمنی آن مستقیماً با جان مردم و سرمایه شهروندان ارتباط دارد.
شهرداری، آتشنشانی، استاندارد، مدیریت بحران، پدافند غیرعامل و مدیریت عالی استان باید امروز یک سؤال را پاسخ دهند:
اگر راه معمول بسته شد، راه دوم پارکینگ زائر کجاست؟
با این پرونده ی رسانه ای حجت بر استاندار ؛ فرماندار ؛ شهردار ؛ شورای شهر ؛ پدافندغیرعامل ؛ اداره کل استاندارد و آتش نشانی ؛ تمام است.
دیدگاه